3.นามนัยและสัมพจนัยในวรรณคดี
3.นามนัยและสัมพจนัยในวรรณคดี
นามนัย (Metonymy)
นามนัย คือ การใช้คำหรือวลีที่บ่งบอกลักษณะหรือคุณสมบัติของสิ่งใดสิ่งหนึ่งมาแสดงความหมายแทนสิ่งนั้นทั้งหมด
ตัวอย่างเช่น
- เขารักเก้าอี้ยิ่งกว่าชื่อเสียง (เก้าอี้ เป็นนามนัยแทนตำแหน่ง)
- น้ำตาและรอยยิ้มอยู่คู่ชีวิตมนุษย์เสมอมา (น้ำตา เป็นนามนัยแทนความทุกข์ รอยยิ้ม เป็นนามนัยแทนความสุข)
รวยรินกลิ่นรำเพย คิดพี่เคยเชยกลิ่นปราง
นั่งแนบแอบเอวบาง ห่อนแหห่างว่างเว้นวัน
(กาพย์เห่เรือ - เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร)
จากบทประพันธ์ข้างต้น คำว่า “เอวบาง” เป็นนามนัยแทนนางอันเป็นที่รัก กล่าวคือ เอวบาง เป็นลักษณะสำคัญของหญิงสาว ในที่นี้ใช้คำว่า “เอวบาง” ให้หมายถึงนางอันเป็นที่รักของกวี)
ข้อสังเกต
นามนัย อาจหมายถึง การกล่าวถึงชื่อสิ่งหนึ่งให้มีความหมายเป็นอย่างอื่น เช่น
“ว่าแต่เขา อิเหนาเป็นเอง” เป็นการกล่าวถึงชื่อบุคคลแต่หมายถึงลักษณะนิสัยหรือพฤติกรรมของบุคคลนั้น ประโยคข้างต้น ใช้ “อิเหนา” เป็น นามนัย หมายถึง พฤติกรรมที่ทำสิ่งที่อิเหนาเคยติเตียนคนอื่นเสียเอง
สัทพจนัย (Synecdoche)
2. สัมพจนัย (Synecdoche)
คือการใช้ "ส่วนน้อยแทนส่วนมาก" หรือการใช้ "ส่วนประกอบเพียงส่วนเดียว" มาเรียกแทนสิ่งนั้นทั้งหมด (หรือในทางกลับกัน คือใช้ส่วนรวมแทนส่วนย่อย)
- หลักการจำ: ใช้ "ส่วนประกอบร่างกาย" หรือ "ชิ้นส่วนของสิ่งของ" มาเรียกแทน
- ตัวอย่างในวรรณคดีและชีวิตประจำวัน:
- มือ: แทน คนทำงาน หรือ ความช่วยเหลือ (เช่น "ขอฝากชีวิตไว้ในมือท่าน", "ขอแรงมือมาช่วยงาน")
- ปากท้อง: แทน การกินอยู่หรือชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน
- หลังสู้ฟ้า หน้าสู้ดิน: แทน ชาวนา (ใช้ส่วนร่างกายที่ทำกิจกรรมนั้นมาเรียกแทนตัวบุคคล)
- หลังคาเรือน: แทน บ้านทั้งหลัง (เช่น หมู่บ้านนี้มี 50 หลังคาเรือน)
- ใบเรือ: แทน เรือทั้งลำ (เช่น มองเห็นใบเรือลิบๆ อยู่ที่เส้นขอบฟ้า)
ตารางสรุปความแตกต่าง
| หัวข้อ | นามนัย (Metonymy) | สัมพจนัย (Synecdoche) |
|---|---|---|
| วิธีแทน | ใช้สัญลักษณ์/คุณลักษณะที่เกี่ยวข้องกัน | ใช้ชิ้นส่วนย่อยแทนส่วนทั้งหมด |
| ความสัมพันธ์ | เป็นสิ่งที่ "อยู่ใกล้กัน" หรือเป็นนัยรู้กัน | เป็น "ส่วนประกอบ" ของกันและกัน |
| ตัวอย่าง | ฉัตร (แทนกษัตริย์) | ฝ่ามือ (แทนความช่วยเหลือ/ตัวคน) |
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น